Για ολόκληρες χιλιετηρίδες, η κάνναβη (Cannabis sativa L., Cannabaceae) έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο λόγω των πολλαπλών της χρήσεων και της οικονομικής της σημασίας. Έχει χρησιμοποιηθεί από την αρχαιότητα για τις ψυχοδραστικές, φαρμακευτικές και κλωστικές της ιδιότητες. Ωστόσο, λόγω κοινωνικών και πολιτικών παραγόντων, στις περισσότερες χώρες απαγορεύτηκε από τις αρχές του 20ου αιώνα.
Σήμερα η κατάσταση φαίνεται να αλλάζει, με πολλές χώρες να επιτρέπουν τη χρήση κάνναβης για ιατρικούς σκοπούς. Στην Ελλάδα το ισχύον νομικό καθεστώς δεν νομιμοποιεί τη χρήση και διακίνηση
φαρμακευτικής κάνναβης, αλλά επιτρέπει την καλλιέργεια της βιομηχανικής κάνναβης, οποία παρουσιάζει χαμηλή αναλογία ΤΗCΑ/CBDA έως και σχεδόν καθόλου κανναβινοειδή.
Η THC έχει προσδιοριστεί ως το κύριο ψυχοτρόπο συστατικό της κάνναβης, ενώ η CBD εμφανίζει αντιψυχωσική δράση, η οποία σε συνδυασμό με τις βιολογικές δράσεις που παρουσιάζει την καθιστούν ένα εξαιρετικά υποσχόμενο φαρμακοφόρο μοντέλο για την ανακάλυψη νέων σκευασμάτων.
Ωστόσο, διάφορες παράμετροι θα πρέπει να αξιολογηθούν για την ολοκληρωμένη αξιοποίηση της κάνναβης, ξεκινώντας από τη χρήση ορθών αγροτικών πρακτικών καλλιέργειας για την παραγωγή
επαναλήψιμης και άριστης ποιότητας πρώτης ύλης, την παρασκευή καινοτόμων φυτικών εκχυλισμάτων χρησιμοποιώντας σύγχρονες πράσινες (φιλικές προς το περιβάλλον) διαδικασίες εκχύλισης έως και την εμπεριστατωμένη μελέτη των βιολογικών της δράσεων.
Το έργο CannabisMed στοχεύει στην παραγωγή καινοτόμων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας προερχόμενων από τη βιομηχανική κάνναβη χρησιμοποιώντας, κυρίως, ως δραστικό συστατικό την κανναβιδιόλη (CBD), μέσα από τη συνεργασία Πανεπιστημιακών φορέων και Βιομηχανίας. Συγκεκριμένα το έργο θα διερευνήσει τις δυνατότητες βιολογικής καλλιέργειας, εκχύλισης, ανάλυσης και θα αξιολογήσει τη βιολογική δράση της κάνναβης προκειμένου να αναδείξει νέες φαρμακευτικές δράσεις των εκχυλισμάτων της. Απώτερος στόχος είναι η αξιοποίηση όλων αυτών των πληροφοριών μέσω της ανάπτυξης καινοτόμων συνθέσεων σε σύγχρονες φαρμακοτεχνικές μορφές, από συμπληρώματα διατροφής έως καλλυντικά προϊόντα και προϊόντα βραδείας διαδερμικής αποδέσμευσης.
Στο πλαίσιο του CannabisMed θα πραγματοποιηθεί εφαρμογή σύγχρονων, “πράσινων” Προσεγγίσεων για την καλλιέργεια της βιομηχανικής κάνναβης, με αξιολόγηση διαφορετικών παραμέτρων καλλιέργειας προκειμένου να παραχθεί υψηλής ποιότητας κάνναβης. Επιπλέον, θα χρησιμοποιηθούν φιλικές προς το περιβάλλον τεχνικές αιχμής για την εκχύλιση δειγμάτων κάνναβης, συμπεριλαμβανομένης της τεχνικής εκχύλισης με υπερκρίσιμο CO2 (SFE) και την απομόνωση των δευτερογενών της μεταβολιτών, με χρωματογραφία κατανομής με φυγοκέντρηση (CPC) και χρωματογραφία υπερκρίσιμου CO2 (SFC). Η βελτιστοποίηση της τεχνικής SFE σε εργαστηριακή κλίμακα θα βοηθήσει στην αποτελεσματική παραγωγή εκχυλισμάτων σε πιλοτική κλίμακα. Για τον ποιοτικό έλεγχο της κάνναβης, θα αναπτυχθούν και θα επικυρωθούν νέες αναλυτικές μέθοδοι που θα επιτρέπουν την ταχεία ανίχνευση και τον ποσοτικό προσδιορισμό της THC. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθεί έλεγχος και ανάδειξη της φαρμακολογικής δράσης των καινοτόμων φυτικών εκχυλισμάτων βιομηχανικής κάνναβης, των απομονωμένων ουσιών και του κανναβέλαιου κατόπιν εφαρμογής συμπεριφορικού μοντέλου απόκρισης στον πόνο, δύο προκλινικών προτύπων ψύχωσης με μελέτες in vivo και έλεγχου βιοδραστικότητας των νέων σκευασμάτων έναντι των ενζύμων τυροσινάση, ελαστάση, υαλουρονιδάση και κολλαγενάση. Όλα αυτά τα δεδομένα θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη, σε εργαστηριακή βάση, νέων συνθέσεων βασισμένων σε εκχυλίσματα βιομηχανικής κάνναβης είτε για τοπική και διαδερμική χρήση είτε για από του στόματος χορήγηση.
Απώτερος στόχος του έργου είναι η σύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας με τη βιομηχανική ανάπτυξη και αφετέρου η παραγωγή νέας γνώσης και καινοτομίας και η ενσωμάτωσή τους σε νέα προϊόντα και τεχνολογίες, ενισχύοντας την εγχώρια οικονομία, τον εξαγωγικό προσανατολισμό των εταιρειών καθιστώντας τις περαιτέρω ανταγωνιστικές στον κλάδο τους.
Το έργο CannabisMed στοχεύει στην παραγωγή καινοτόμων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας προερχόμενων από τη βιομηχανική κάνναβη μέσω της συνεργασίας Πανεπιστημιακών φορέων και Ελληνικών Επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα το έργο θα διερευνήσει για πρώτη φορά τις δυνατότητες καλλιέργειας, εκχύλισης καθώς επίσης και απομόνωσης και χαρακτηρισμού των συστατικών της Ελληνικής κάνναβης. Επιπρόσθετα, στα πλαίσια του CannabisMed θα αξιολογηθεί η δράση των συστατικών της με κύριο αντιπρόσωπο την κανναβιδιόλη (CBD) στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου καθώς και άλλων φαρμακολογικών ιδιοτήτων. Απώτερος στόχος είναι η ανάπτυξη καινοτόμων φαρμακοτεχνικές μορφών προϊόντα βραδείας διαδερμικής αποδέσμευσης τα οποία θα αξιοποιηθούν ως φυτοθεραπευτικά, συμπληρώματα διατροφής ή καλλυντικά.
Για ολόκληρες χιλιετηρίδες, η κάνναβη (Cannabis sativa L., Cannabaceae) έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο λόγω των πολλαπλών της χρήσεων και της οικονομικής της σημασίας. Το 2016 χορηγήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) ο χαρακτηρισμός ορφανού φαρμάκου για τις Δ9-THC και CBD σχετικά με τη θεραπεία του γλοιώματος και το 2010, το Δ9-THC ανάλογο, δροναμπινόλη, έλαβε θετική απόφαση από τον EMA για τη θεραπεία του κεντρικού και του περιφερικού νευροπαθητικού πόνου ανήλικων παιδιών. Στην Ελλάδα το ισχύον νομικό καθεστώς δεν νομιμοποιεί τη χρήση και διακίνηση φαρμακευτικής κάνναβης, αλλά επιτρέπει την καλλιέργεια της βιομηχανικής κάνναβης (ΦΕΚ Β, 929/2016).
Η CBD σε αντίθεση με τη THCA δεν χαρακτηρίζεται από ψυχότροπες ιδιότητες ενώ παρουσιάζει αντιοξειδωτική, αντι-σμηγματορροϊκή δράση και προστατευτική του δέρματος. Διάφορες προκλινικές μελέτες έχουν αναδείξει την αντιφλεγμονώδη δράση. Τέλος, πλήθος μελετών υποστηρίζει την δράση της κάνναβης
έναντι του χρόνιου πόνου με συνέπεια πλήθος προϊόντων να κυκλοφορεί στην αγορά. Ωστόσο η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια της χρήσης της κάνναβης για το χρόνιο πόνο χρήζει επιστημονικής επαλήθευσης.
Με βάση τα παραπάνω, στα πλαίσια του CannabisMed, προτείνεται μία ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης βέλτιστων πρακτικών καλλιέργειας της Ελληνικής κάνναβης, χημικού χαρακτηρισμού των
εκχυλισμάτων φαρμακολογικών τους ιδιοτήτων καθώς επίσης και ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων.
Συγκεκριμένα, στα πλαίσια του CannabisMed αυτό θα πραγματοποιηθεί μέσα από την εφαρμογή σύγχρονων, “πράσινων” προσεγγίσεων για την καλλιέργεια της βιομηχανικής κάνναβης και την αξιολόγηση διαφορετικών παραμέτρων βιολογικής καλλιέργειας για την παραγωγή υψηλής ποιότητας κάνναβης.
Επιπλέον, θα αξιολογηθούν “πράσινες” τεχνικές αιχμής για την εκχύλιση των δειγμάτων κάνναβης και την απομόνωση των δευτερογενών της μεταβολιτών, συμπεριλαμβανομένης της τεχνικής εκχύλισης με υπερκρίσιμο CO2 (SFE). Η βελτιστοποίηση της τεχνικής SFE σε εργαστηριακή κλίμακα θα βοηθήσει στην αποτελεσματική παραγωγή εκχυλισμάτων σε πιλοτική κλίμακα. Για την αξιολόγηση της ποιότητας της κάνναβης, θα αναπτυχθούν και θα επικυρωθούν νέες αναλυτικές μέθοδοι που θα επιτρέπουν την ταχεία ανίχνευση και τον ποσοτικό προσδιορισμό της THC. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθεί έλεγχος και ανάδειξη της φαρμακολογικής δράσης των καινοτόμων φυτικών εκχυλισμάτων βιομηχανικής κάνναβης, των απομονωμένων ουσιών (π.χ. CBD) και του κανναβέλαιου έναντι του πόνου, ψύχωσης, ενώ θα διερευνηθεί και η αντι-γηραντική τους δράση. Όλα αυτά τα δεδομένα θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη, σε εργαστηριακή βάση, νέων συνθέσεων βασισμένων σε εκχυλίσματα βιομηχανικής κάνναβης σε διάφορες φαρμακοτεχνικές μορφές είτε για τοπική και διαδερμική χρήση είτε για από του στόματος χορήγηση.
Απώτερος στόχος του έργου είναι η σύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας με τη βιομηχανική ανάπτυξη και αφετέρου η παραγωγή νέας γνώσης και καινοτομίας και η ενσωμάτωσή τους σε νέα προϊόντα και τεχνολογίες, ενισχύοντας την εγχώρια οικονομία, τον εξαγωγικό προσανατολισμό των εταιρειών καθιστώντας
τις περαιτέρω ανταγωνιστικές στον κλάδο τους.
Το «CannabisMed» στοχεύει στην ανάπτυξη και παραγωγή καινοτόμων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης
αξίας προερχόμενων από τη βιομηχανική κάνναβη, χρησιμοποιώντας, κυρίως, ως δραστικό συστατικό την κανναβιδιόλη (CBD). Απώτερος στόχος είναι η αξιοποίηση όλων των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν μέσω της ανάπτυξης καινοτόμων συνθέσεων σε σύγχρονες φαρμακοτεχνικές μορφές, από συμπληρώματα διατροφής έως καλλυντικά προϊόντα και προϊόντα βραδείας διαδερμικής αποδέσμευσης.
Επιπλέον, η υλοποίηση του έργου προβλέπεται ότι θα αποφέρει:
-Νέες πληροφορίες για πιθανές δράσεις των φυτικών προϊόντων βιομηχανικής κάνναβης που καλλιεργείται στην Ελλάδα, αλλά και ανακάλυψη και χαρακτηρισμός συγκεκριμένων δραστικών ουσιών οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε μελλοντικά προϊόντα με καινοτόμες ή βελτιωμένες ιδιότητες
-Χρήση πληροφοριών αλλά και ενδεχομένως πρώτων υλών (εκχυλίσματα/κλάσματα/δραστικές ουσίες) που
μπορούν να γίνουν αντικείμενο παραγωγής γνώσης και μετά τη λήξη του έργου
-Αξιοποίηση των υπαρχόντων τεχνολογιών αιχμής στους τομείς της εκχύλισης, απομόνωσης, ανάλυσης,
βιολογικής αξιολόγησης και μορφοποίησης για την ανάπτυξη υψηλής ποιότητας φαρμακευτικών και καλλυντικών προϊόντων
-Νέα ερευνητικά δεδομένα σχετικά με την εις βάθος ανάλυση και βιολογική αποτίμηση της βιομηχανικής κάνναβης από καλλιέργειες της Ελληνικής επικράτειας, αναδεικνύοντας την ποιότητά τους και τις βέλτιστες συνθήκες που εν γένει απαιτούνται
-Συνεργασία ανάμεσα σε τρία Ελληνικά Πανεπιστήμια με συμπληρωματικά ερευνητικά ενδιαφέροντα που δεν
έχουν συνεργαστεί από κοινού στο παρελθόν, δημιουργώντας προοπτικές συνεργασίας για το μέλλον
-Συνεργασία μεταξύ δύο Ελληνικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τομέα των φυτικών δραστικών ουσιών με συμπληρωματικά αντικείμενα αποδεικνύοντας τις δυνατότητες της Ελληνικής Βιομηχανίας
-Δημιουργία δικτύου συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών φορέων και μιας εκ των μεγαλύτερων Ελληνικών φαρμακευτικών εταιρειών με αποτέλεσμα την ανάπτυξη καινοτόμων φαρμακευτικών και καλλυντικών προϊόντων βασισμένων σε τεκμηριωμένα ερευνητικά δεδομένα
-Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ελληνικής βιομηχανίας φαρμακευτικών προϊόντων και παραγωγής δραστικών συστατικών μέσω της ανακάλυψης νέων καινοτόμων προϊόντων με εξαγωγικές δυνατότητες
-Άνοιγμα νέων δυνατοτήτων για την ανάπτυξη φυσικών προϊόντων που προέρχονται από καλλιέργειες της Ελληνικής επικράτειας, δημιουργώντας περαιτέρω προοπτικές καλλιέργειας και οικονομικής εκμετάλλευσής τους.
